Czym jest “Wielka Piątka”?

Test osobowości znajdujący się w kolejnym module bada względnie stałe czynniki osobowościowe. Badanie opieramy na modelu tzw. Wielkiej Piątki.

 

HIPOTEZA LEKSYKALNA
Hipoteza leksykalna zakłada, że jeśli istnieją podstawowe wymiary osobowości, to w języku muszą istnieć słowa, aby je opisać. Aby je wyodrębnić przeprowadza się analizę czynnikową przymiotników mówiących o osobowości. To samo wyszło w języku polskim, czego przykładem jest Polska Lista Przymiotnikowa Piotra Szaroty (ugodowość, sumienność, dynamiczność, pobudliwość, intelekt). Intelekt jest najbardziej w tym kontrowersyjny, ponieważ część badaczy uznaje, że nie mówią one o osobowości. W krajach azjatyckich nie zawsze wychodzi wielka piątka czynników, dochodzi jeszcze szósty czynnik – adaptowalność do warunków. W około 40% wyodrębnione czynniki mogą być uwarunkowane czynnikiem genetycznym wg Costy i McCrae. Korelacje między pomiarami u poszczególnych osób są bardzo silne (stabilność pomiaru jest wysoka ). Mają one także wartość diagnostyczną i prognostyczną oraz są uniwersalne

Wielka piątka (ang. Big Five) – pięcioczynnikowy model osobowości  autorstwa Paula Costy i Roberta McCrae obejmujący pięć czynników osobowości: neurotyczność, ekstrawersję, otwartość na doświadczenie, ugodowość i sumienność.

  1. Neurotyczność (vs stałość emocjonalna) – odzwierciedlającą przystosowanie emocjonalne versus emocjonalne niezrównoważenie; skłonność do przeżywania negatywnych emocji (strachu, zmieszania, gniewu, poczucia winy) oraz podatność na stres psychologiczny.

  2. Ekstrawersja (vs introwersja) – która odnosi się do jakości i ilości interakcji społecznych oraz poziomu aktywności, energii, a także zdolności do doświadczania pozytywnych emocji.

  3. Otwartość na doświadczenie – wskazującą na tendencję do pozytywnego wartościowania doświadczeń życiowych, tolerancję na nowość i ciekawość poznawczą.

  4. Ugodowość (vs antagonizm) – opisującą nastawienie do innych ludzi (pozytywne versus negatywne) przejawiające się w altruizmie versus antagonizmie.

  5. Sumienność (vs nieukierunkowanie) – która oddaje stopień zorganizowania, wytrwałości i motywacji jednostki w działaniach zorientowanych na cel.

 


Więcej o badanych czynnikach osobowości

Ekstrawersja (versus introwersja)UgodowośćSumiennośćStabilność emocjonalna (versus neurotyczność)Otwartość na doświadczenie
Ekstrawersja (versus introwersja) opisuje skłonność do interakcji społecznych, a także energii i aktywności oraz doznawania pozytywnych emocji. Wysoka ekstrawersja zazwyczaj oznacza serdeczność i przyjacielskość, aktywność i optymizm, towarzyskość i rozmowność, skłonność do zabawy, poszukiwanie bodźców i stymulacji. Natomiast niska ekstrawersja (introwersja) zazwyczaj oznacza rezerwę w społecznych kontaktach z innymi ludźmi, nieśmiałość, brak optymizmu, czy preferencje do przebywania w samotności
Ugodowość opisuje skłonność do pozytywnego versus negatywnego nastawienia do innych ludzi związaną z altruizmem versus antagonizmem. Jest związana z takimi charakterystykami jak wrażliwość versus obojętność na sprawy innych, zaufanie versus brak zaufania czy nastawienie kooperacyjne versus rywalizacyjne. Wysoka ugodowość zazwyczaj oznacza sympatyczność, skłonność do udzielania pomocy, prostolinijność, prostoduszność, szczerość, potulność i łagodność, a także skromność i uczuciowość w stosunku do innych. Natomiast niska ugodowość zazwyczaj oznacza egocentryzm, nastawienie rywalizacyjne, a czasami nawet agresywność i oschłość w kontaktach z innymi ludźmi
Sumienność opisuje stosunek człowieka do działania zorientowanego na cel i łączy się z poziomem zorganizowania, motywacji i wytrwałości. Wysoka sumienność zazwyczaj oznacza silną wolę osiągnięć oraz motywację do działania i wytrwałość w dążeniu i osiąganiu własnych celów. Sumienność zazwyczaj jest związana ze skrupulatnością, obowiązkowością, rozważnością i rzetelnością, ale także z pracoholizmem, skłonnością do utrzymywania porządku i perfekcjonizmem. Natomiast niska sumienność zazwyczaj oznacza niewielkie sprecyzowanie celów życiowych, niską skrupulatność i motywację osiągnięć; hedonizm, impulsywność w podejmowaniu decyzji, a także spontaniczność w działaniu.
Stabilność emocjonalna (versus neurotyczność) opisuje podatność na odczuwanie negatywnych emocji, np. niezadowolenia, zmieszania, poczucia winy, strachu, gniewu. Wysoka stabilność emocjonalna (niska neurotyczność) zazwyczaj oznacza emocjonalne przystosowanie, zdolność do zmagania się ze stresem bez doświadczania napięć, rozdrażnienia, czy obaw. Natomiast wysoka neurotyczność zazwyczaj oznacza mniejszą zdolność do kontrolowania swoich popędów oraz zmagania się ze stresem, skłonność do zamartwiania się, wstydliwość oraz poczucie zmieszania w obecności innych, a nawet reakcje nacechowane lękiem i napięciem .
Otwartość na doświadczenie opisuje tendencję do poszukiwania i pozytywnego wartościowania nowych doświadczeń życiowych, tolerancję wobec nowości i ciekawość poznawczą. Wysoka otwartość na doświadczenie zazwyczaj oznacza ciekawość, kreatywność, wyobraźnię, niekonwencjonalność, a także niezależność w sądach. Natomiast niska otwartość na doświadczenie zazwyczaj oznacza konwencjonalność, konserwatywność, wyznawanie tradycyjnych wartości, pragmatyczne zainteresowania i preferencje względem uznanych społecznie sposobów działania.

SEE ALL Add a note
YOU
Add your Comment
 
top